Dwór Strzyżew

Panie dworu, wraz ze służbą szykowały listę potraw. Na stole nie mogło zabraknąć potraw z maku zapewniających dostatek oraz orzechów, symbolu urodzaju i miłości. W zależności od regionu i stanu majątkowego liczba serwowanych dań zmieniała się. U magnatów i w bogatych dworach potraw było dwanaście, przy czym wszystkie podane rodzaje ryb liczone były jako jedna potrawa. W dworkach szlacheckich liczba wahała się od siedmiu do dziewięciu. Ważną rolę odgrywała tu symbolika liczb: 7, 9, 12. Siedem symbolizowało dni tygodnia, dziewięć było anielskich chórów zaś apostołów dwunastu.

Jednym z bardziej przestrzeganych zwyczajów była liczba osób zasiadających przy wigilijnym stole. Wierzono, że 13 biesiadników wróży nieszczęście, jako że trzynastym biesiadnikiem Ostatniej Wieczerzy był nie kto inny jak Judasz Iskariota. Inny, znany zwyczaj nakazywał, aby do wigilijnego stołu zasiadała parzysta liczba osób, gdyż miała ona symbolizować ład, dostatek. Ważne było też puste miejsce, tradycyjnie zostawiane przy wigilijnym stole. Wierzono, że miejsce to zajmować będą dusze bliskich, którzy odeszli, i w tę jedną, wyjątkową noc wolno im przyjść w odwiedziny. Stąd także nie sprzątano po kolacji, zostawiając do rana zastawiony stół.

Późniejszym zwyczajem dworskim, lubianym zwłaszcza przez młode panny było zawieszanie jemioły, która z jednej strony miała zapewnić pokój, miłość i szczęście domowi, z drugiej zaś dawała okazję całowania się pod jemiołą. Zwyczaj ten zawędrował na nasze dwory aż z Anglii i był bardzo lubiany. Wierzono, że mężczyźnie zapewnić miał on płodność, a młodej dziewczynie szybkie zamążpójście.

Do wieczerzy zasiadano o zmroku, wraz z pierwszą gwiazdką na niebie, tradycyjnie od podzielenia się opłatkiem, który już od XVIII wieku stał się symbolem jedności chrześcijańskiej i pojednania, przełamanie się nim ma kruszyć zło a jednocześnie daje okazje do składania sobie życzeń. Do dziś jest to zwyczaj najbardziej znany w polskiej tradycji wigilijnej. Dzielenie się opłatkiem rozpoczyna osoba najstarsza i najgodniejsza w rodzie, łamiąc się po kolei ze wszystkimi według starszeństwa i godności. Po przełamaniu opłatkiem rozpoczyna się wieczerza. Zestawy potraw serwowanych podczas niej są różne, w zależności od regionu, ale składają się na nie zawsze ryby, które dla chrześcijan są symbolem chrztu, zmartwychwstania i nieśmiertelności, grzyby, mak, miód, orzechy, warzywa i owoce.

Kolację wigilijna kończą wspólnie śpiewane i grane kolędy i wyjście na Pasterkę. We dworze wspólne wyjście na Pasterkę miało wspaniałą oprawę. Pięknie przyozdobione, sanie zaprzężone w reprezentacyjne konie, zdobiły dzwonki i pochodnie.

Święta we dworze to magia zapachów, kolorów, ozdób, smaków połączonych ze spokojem i tradycją.